En je ziet nog eens wat. Vrijwilliger of stagiaire in een kinderhuis: de Do's en Dont'­s

Verslag

"In Ghana zijn meer kinderen in kinderhuizen dan er wezen zijn. Het is handel." (Lianne van Rijsel)

De workshop werd geopend door Doortje 't Hart. Zij introduceerde Renske de Greef die een drietal passages uit haar boek "En je ziet nog eens wat" voorlas. Daarin beschrijft de Greef de (fictieve) lotgevallen van jonge vrouwen die na hun eindexamen geheel onvoorbereid vrijwilligers werk in Tanzania gaan doen.

In de workshop werd, aan de hand van een aantal stellingen, onder meer besproken of vrijwilligers die zonder enige opleiding of voorbereiding gaan werken in een kinderhuis meer kwaad dan goed doen. Hierbij kwam ook aan bod dat de ruime beschikbaarheid van buitenlandse vrijwilligers betere vormen van opvang van kinderen zonder ouderlijke zorg in de weg staat. Ten slotte werd besproken of vrijwilligerswerk al dan niet een duurzame verbetering oplevert. Of is het niet niets meer dan een goede ervaring voor de vrijwilliger zelf.

Deze onderwerpen werden op hoofdlijn wel onderschreven, maar in de discussie met het publiek wel genuanceerd. "Vrijwilliger" is teveel een container begrip. Er zijn ook zeer professionele vrijwilligers. Maar veel vrijwilligers gaan onvoorbereid op pad. Meer aandacht is nodig voor de juridische aspecten van het werken met deze kinderen en hun recht op privacy.

In plaats van het in standhouden van kinderhuizen (soms vanwege financieel gewin) zou meer moeten worden ingezet op alternatieve vormen van opvang. Bijvoorbeeld in de vorm van het ondersteunen van opvang in familieverband. Wanneer (gekwalificeerde) vrijwilligers toch kiezen voor werken in een kinderhuis is het wenselijk dat zij een bijdrage leveren aan het ondersteunen van de staf en niet aan de directe zorg voor de kinderen.

Uiteindelijk kwam het panel tot de conclusie dat kinderhuizen een allerlaatste vorm van opvang voor kinderen zonder ouderlijke zorg zouden moeten zijn, bijvoorbeeld in crisissituaties. Het is beter dat deze kinderen in familieverband worden opgevangen. Verder moet de voorbereiding van vrijwilligers beter geregeld worden. Daarbij moet ook meer aandacht komen voor de juridische aspecten van het werken met kinderen (VN verdrag en VN richtlijnen). Tevens moet meer terughoudenheid worden betracht in het verspreiden van beeldmateriaal en informatie over de kinderen. Vrijwilligers die toch gaan werken in een kinderhuis zouden zich moeten richten op het ondersteunen van de locale staf en niet op de zorg voor de kinderen.

Lees hier de column van Renske de Greef die ze geschreven heeft na de Afrikadag voor NRC Next.

Originele beschrijving:

'En je ziet nog eens wat' is de titel van een boek van Renske de Greef waarin zij beschrijft wat ze tegenkwam op haar reis in Tanzania, o.a. bij een bezoek aan een kinderhuis waar Nederlandse vrijwilligers werken. 

Je bent jong en wilt wat van de wereld zien maar daarnaast ook wel iets goeds doen voor kinderen. Veel jongeren worden aangemoedigd stage te lopen in een ontwikkelingsland of gaan na het einde van school of studie een paar weken of een half jaar als vrijwilliger in een kinderhuis in Afrika werken.

Wat kom je tegen? Hoe werkt dat uit op de kinderen met wie je te maken krijgt?

Wat vindt de lokale staf van al die vrijwilligers en hoe sluit jij bij de bestaande situatie aan? Hoe maak je jouw inbreng in het project duurzaam?

Hoe bericht je tijdens en na je reis over je ervaringen, bijvoorbeeld op internet?

En hoe bereid je je voor en hoe word je voorbereid door de uitzendende en ontvangende organisatie? Hoe bouw je af zowel ter plekke met de kinderen als na afloop met je ervaringen?

In een interactieve workshop komen deze en meer vragen aan de orde. Renske de Greef zal in een inleiding vertellen over haar ervaringen met vrijwilligers in kinderhuizen, en een passage uit haar boek voorlezen. Vervolgens zal een panel dat bestaat uit een Dana Yumani, ervaringsdeskundige die mee geweest is als vrijwilliger naar Congo, Lianne van Rijssel van de Stichting Ontmoet Afrika die vrijwilligers werft en uitstuurt naar Ghana en Kameroen , een organisatie die vrijwilligers traint en mr. Charlotte Phillips, deskundig op het gebied van kinderrechten en docent aan de Hogeschool van Amsterdam, in gesprek gaan met de zaal naar aanleiding van stellingen. Doel van de workshop is bij te dragen aan beter voorbereide vrijwilligers en stagiaires en dus een effectievere inzet van hen in de kinderhuizen en andere projecten met kinderen waar ze (gaan) werken.